Gewasbeschermingsmiddelen
Gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt in de landbouw, tuinbouw of particuliere tuin om planten te beschermen tegen plagen en ziekten. De overheid maakt regels voor het gebruik van beschermingsmiddelen voor gewassen. De land- en tuinbouw gebruikt die middelen om gewassen te beschermen tegen onkruid, ziekten en plagen. De regels zorgen dat de risico’s voor mens, dier en milieu verminderen.
Gemeenten hebben geen rol in het toelaten van gewasbeschermingsmiddelen. De gemeente Tynaarlo werkt aan een plan waarin gezamenlijke afspraken worden gemaakt over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen nabij woningen, scholen en openbare ruimtes. Belangrijk hierin is dat belangen goed worden afgewogen en alle partijen open en duidelijk worden betrokken.
Belangrijke aspecten:
- Regels en Omgevingsplan: Gemeenten kunnen (aanvullende) regels stellen over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen nabij woningen, scholen en openbare ruimtes via het omgevingsplan.
- Convenanten: Soms sluiten gemeenten convenanten met boeren/telers om afspraken te maken over het gebruik van middelen (bijv. spuitvrije zones).
- Zorgplicht: De gemeente heeft een zorgplicht voor een veilige en gezonde leefomgeving, wat kan leiden tot onderzoek naar risico's.
- Toelating: Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) bepaalt landelijk welke middelen toegestaan zijn en op welke manier en onder welke voorwaarden die mogen worden toegepast.
De gemeente Tynaarlo zet stappen
Op 6 september 2024 hebben de fracties van GroenLinks, PvdA en D66 voor het eerst schriftelijke vragen gesteld over mogelijke vervuiling van drinkwaterbronnen door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Sindsdien is dit onderwerp meermaals behandeld binnen de raad en waren er ook meermaals vragen
Deze vragen passen bij een brede zorg die leeft in onze gemeente en in de regio. Omwonenden maken zich zorgen over mogelijke gevolgen voor gezondheid, leefkwaliteit en het milieu. Zij hebben dit laten weten via onder andere IVN Vries, de werkgroep Vriezerholt en via individuele meldingen.
De gemeente begrijpt dat dit een onderwerp is waarbij verschillende belangen spelen.
- Omwonenden willen duidelijkheid en bescherming van hun leefomgeving.
- Agrariërs werken binnen de geldende wet- en regelgeving aan hun bedrijfsvoering.
De gemeente probeert deze belangen zorgvuldig af te wegen. Tegelijk is de ruimte om direct te handelen beperkt. Gemeenten in heel Nederland, ook in Drenthe, wachten op nieuwe uitspraken van de rechter, landelijke onderzoeken en nieuw beleid.
Ondanks dat gemeenten maar beperkte mogelijkheden hebben om snel in te grijpen, zijn er de afgelopen periode toch verschillende stappen gezet:
- In pachtovereenkomsten van de gemeente staat nu een verbod op glyfosaat en op sierteelt en bollenteelt.
- Er is een gemeentelijk netwerk opgezet rond het thema gewasbescherming.
- De gemeente doet mee aan het Drentse ambtelijke netwerk van de VDG en aan het Strategisch Knooppunt Gewasbescherming.
- Er is onderzocht welke regels en instrumenten de gemeente kan gebruiken om gewasbescherming te beïnvloeden.
- Eind november 2025 was er een informatieavond, samen met Meten=Weten en de vereniging Milieu & Natuur.
- Binnen het programma UPDA is gekeken hoe de Omgevingswet kan helpen om afspoeling van bestrijdingsmiddelen in stedelijk gebied te verminderen.
- De gemeente werkt samen met de provincie, onder andere via TLGD (Toekomstgericht Landelijk Gebied Drenthe), het programma Drentse Lelie en de Beleidsnotitie Lelieteelt.
- De Omgevingsdienst heeft onderzocht of er een spuitzone kan komen bij de Eswal.
Op 17 november 2025 is een beleidsadviseur milieu gestart. Deze medewerker werkt aan een plan van aanpak met daarin:
- communicatie en kennisdeling
- gesprekken met betrokkenen
- juridische mogelijkheden
- regionale samenwerking
- handelingsperspectieven voor de gemeente
- Op 20 november 2025 heeft de gemeenteraad het onderwerp ‘Meldingsplicht spuiten bestrijdingsmiddelen in de APV’ op de agenda gezet (Amendement 2025.17 Meerman e.a.).
- De burgemeester heeft daarbij toegezegd in gesprek te gaan met telers en omwonenden om de mogelijkheden en aandachtspunten zorgvuldig met hen te bespreken. Deze gesprekken zijn inmiddels gevoerd. Daarmee heeft de burgemeester zijn taak in deze fase afgerond.
- Het college werkt ondertussen verder aan een bredere aanpak van dit onderwerp. Dit gebeurt binnen het eerder genoemde plan van aanpak.
Doel van het gesprek
Het gesprek had drie doelen:
- Kennis maken met elkaar.
- Standpunten uitwisselen over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, vooral in situaties dicht bij woningen en andere gevoelige plekken.
- Verkennen
Verloop van het gesprek
- Het gesprek verliep open en prettig. De burgemeester vertelde wat de gemeente wil bereiken: duidelijke en werkbare afspraken, mede op basis van ervaringen in onze eigen gemeente. Daarbij is benadrukt dat goede communicatie en nabuurschap kunnen helpen om klachten en onduidelijkheid te voorkomen.
- Met LTO Noord en de KAVB is gesproken over mogelijke uitgangspunten voor een convenant. Belangrijke waarden daarbij zijn: samenwerking, fatsoen, openheid en nabuurschap.
- Beide organisaties gaven aan dat zij bereid zijn om mee te denken en mee te werken aan vervolggesprekken en aan het proces richting een convenant. Ook is besproken dat het belangrijk is om lokale telers bij het vervolg te betrekken.
Op 12 februari is er een kennismakings- en verkenningsgesprek met omwonenden en eerdere insprekers geweest. In dit gesprek ging het vooral over de vraag hoe omwonenden geïnformeerd willen worden wanneer er in de buurt van hun woning gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt.
In de volgende stap worden alle betrokken partijen weer samengebracht om verder te praten. LTO Noord en de KAVB hebben aangegeven dat zij aan deze vervolgstappen willen meewerken.
Met deze vervolgstappen werkt het college verder aan een zorgvuldige aanpak, waarin belangen goed worden afgewogen en alle partijen open en duidelijk worden betrokken.