Komende weken aandacht voor grote en monumentale bomen
De komende weken zijn we op verschillende plekken in de gemeente bezig met grote en monumentale bomen. We controleren bomen, laten waar nodig aanvullend onderzoek uitvoeren en nemen maatregelen als dat nodig is. Soms betekent dat helaas ook dat een boom gekapt moet worden.
Dat roept begrijpelijk vragen op. Zeker wanneer het gaat om een grote, oude of monumentale boom die al jarenlang onderdeel is van de omgeving. Daarom leggen we graag uit hoe we tot zo’n besluit komen.
Behoud van de boom staat voorop
We besluiten niet zomaar om een grote of monumentale boom te kappen. Juist bij deze bomen staat behoud voorop.
Wanneer er twijfels zijn over de conditie of veiligheid van een boom, laten we deze eerst deskundig beoordelen. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de conditie van de kroon, stam en wortels, mogelijke aantastingen door schimmels en de stabiliteit van de boom.
Als daar aanleiding voor is, volgt aanvullend onderzoek. Dat onderzoek is erop gericht om vast te stellen wat er werkelijk met de boom aan de hand is en welke mogelijkheden er nog zijn om de boom te behouden.
Pas wanneer uit onderzoek blijkt dat een boom onvoldoende toekomstperspectief heeft of dat de veiligheid niet meer voldoende kan worden gewaarborgd, komt kap in beeld. Zeker bij monumentale bomen maken we die afweging zorgvuldig.
Vooral oude beuken hebben het moeilijk
Wat we de laatste jaren steeds vaker zien, is dat grote, oude beuken achteruitgaan. Dat heeft meestal niet één duidelijke oorzaak. Vaak gaat het om een combinatie van factoren.
Beuken zijn gevoelig voor veranderingen in hun groeiplaats en vochtvoorziening. Langdurige droogte kan daarbij een rol spelen, maar ook de steeds grotere afwisseling tussen zeer droge en juist zeer natte perioden kan bomen onder druk zetten. Als een boom daar meerdere jaren mee te maken krijgt, kan hij verzwakken.
Ook de standplaats is belangrijk. Grote bomen hebben onder de grond veel ruimte nodig voor hun wortels. Op sommige plekken hebben bomen te maken met bestrating, verdichte grond of beperkte groeiruimte. Dat hoeft niet direct tot problemen te leiden, maar kan een boom wel kwetsbaarder maken wanneer daar andere stressfactoren bij komen.
Daardoor kan een boom die tientallen jaren zonder zichtbare problemen op dezelfde plek heeft gestaan, in relatief korte tijd sterk achteruitgaan.
Reuzenzwam kan wortels ernstig aantasten
Bij beuken komen we regelmatig de reuzenzwam tegen. Dit is een schimmel die het wortelstelsel van een boom kan aantasten.
Het lastige is dat een groot deel van het probleem zich onder de grond afspeelt. Bovengronds kan een boom er nog behoorlijk groen en vitaal uitzien, terwijl belangrijke wortels al ernstig zijn aangetast.
De schimmel tast het hout in de wortels aan. Daardoor kunnen belangrijke dragende wortels hun sterkte verliezen. Juist deze wortels zorgen ervoor dat een grote boom stevig in de bodem staat.
Een ernstige aantasting kan zich bovendien snel ontwikkelen. Daardoor kan een boom die eerder nog voldoende stabiel leek, binnen relatief korte tijd een belangrijk deel van zijn stabiliteit verliezen.
Dat is vooral zorgelijk wanneer een grote boom langs een weg, voetpad, plein, woning of andere openbare ruimte staat. Een volwassen beuk kan vele tonnen wegen. Wanneer de stabiliteit niet meer voldoende kan worden gegarandeerd, kunnen we het veiligheidsrisico niet negeren.
Behouden waar het kan, kappen als het moet
De komende weken kan het dus voorkomen dat inwoners werkzaamheden aan grote bomen zien of dat een boom uiteindelijk moet worden gekapt.
Dat besluit nemen we niet lichtvaardig. Eerst onderzoeken we wat er aan de hand is. Daarna kijken we of maatregelen mogelijk zijn waarmee de boom veilig behouden kan blijven. Pas als dat niet meer verantwoord is, wordt kap noodzakelijk.
We weten hoeveel waarde grote en monumentale bomen hebben voor onze dorpen, voor natuur en biodiversiteit en voor mensen die er soms al hun hele leven langs lopen.
Daarom blijft ons uitgangspunt: behouden waar het kan en zorgvuldig ingrijpen als het moet.