De discussie over de supermarkt in Ter Borch


Wel of geen supermarkt in het zogeheten Entreegebied in Ter Borch? Of misschien een kleine? Vragen die de emoties soms hoog doen oplopen en meerdere mensen in de pen doen klimmen.

We hebben enkele belangrijke vragen hierover op een rij gezet, met vóór- en tegenargumenten.

In de discussie spelen onder meer de volgende vragen een rol:

  1. Heeft de gemeente in het verleden in Ter Borch een beeld geschetst van een groen entreegebied, waar nu de supermarkt zou moeten komen?
  2. Is er voldoende behoefte aan een supermarkt?
  3. Zijn de huidige afstanden vanuit Ter Borch naar bestaande supermarkten acceptabel?
  4. Is de te verwachten overlast van een supermarkt op de omgeving aanvaardbaar?
  5. Waarom is de mening van de inwoners niet onderzocht?
  6. Waar staan we in de procedure?

We pretenderen niet in onze antwoorden objectief te zijn, wel zo onbevangen mogelijk.

Uiteraard valt er heel veel over dit onderwerp te zeggen, maar de hamvraag is toch wel of de voordelen tegen de nadelen opwegen. De voordelen bestaan vooral uit een geringere afstand voor de inwoners naar de dichtstbij zijnde supermarkt. En de nadelen uit overlast van de supermarkt op de naaste omgeving. Wat weegt het zwaarst?

Om een idee van de omvang te geven: de beoogde supermarkt moet 2000 m2 groot worden, ongeveer even groot als de AH in Paterswolde, en de helft van de grote Jumbo in de Euroborg in Groningen.


Klopt het dat oorspronkelijk geen supermarkt zou komen in Ter Borch? En dat de gemeente het beeld schetste van een groen entreegebied, waar nu de supermarkt zou moeten komen? Zo ja, wat is de reden om daarvan af te wijken?

Ja, dat klopt. Een supermarkt is in 2002, bij het opstellen van de plannen om praktische redenen niet voorzien. Op dat moment was er onvoldoende ruimte in de markt voor een supermarkt.

Vervolgens is gekozen voor bebouwing met een ‘parkachtige uitstraling’. In het Beeldkwaliteitplan Entreegebied 2008 stond het volgende: “Het Entreegebied wordt gezien als een uitloopgebied voor de bewoners van heel Ter Borch, centraal gelegen in de wijk, met een open, parkachtige uitstraling in aansluiting op de noord-zuid verlopende bomenweide langs de ter Borchlaan en de open zone in de naastliggende wijk Piccardthof. In dit park, met verspreide, solitaire, inheemse bomen en boomgroepen (1e grootte) in combinatie met open, deels glooiende gazons, wordt vrijstaande bebouwing opgenomen met verschillende functies en bouwhoogtes.”

Als bebouwing stelt het beeldkwaliteitsplan zich voor: 8 appartementengebouwen, een woon-zorggebouw en een multifunctioneel centrum. Maximale bouwhoogte 15 meter en voor sommige delen van het gebied maximaal 9 meter.

Middenin de crisis in 2010 was er geen markt voor de geplande appartementen. Daarnaast was de markt voor dagelijkse boodschappen na bijna 10 jaar dusdanig veranderd dat er marktruimte was voor een supermarkt in de omgeving Ter Borch en Piccardthof (Groningen Stad). Toen is men begonnen de herontwikkeling van het entreegebied voorzichtig te verkennen.

De voltallige gemeenteraad koos op 10 september 2013 unaniem voor de komst van een supermarkt in Ter Borch. Vervolgens gaf de gemeenteraad op 17 maart 2015 het college van burgemeester en wethouders de opdracht om hiervoor een bestemmingsplan voor te bereiden.

De belangrijkste reden voor beide besluiten was dat de raad het verkeerd vond dat inwoners van zo’n grote woonwijk - evenals het direct aangrenzende Piccardthof in Groningen Stad - geen supermarkt dichtbij hebben.

Terug naar boven


Is er voldoende behoefte aan een supermarkt?

Een zogeheten ‘Distributieplanologisch onderzoek’ (DPO) heeft de vraag beantwoord of er zóveel belangstelling voor de supermarkt is, dat hij zal overleven.  

De onderzoekers hebben hiervoor het winkelgedrag voorspeld op basis van:

  • de kenmerken van de inwoners van het verzorgingsgebied;
  • de kenmerken van de voorgenomen supermarkt en
  • de aard, omvang en afstand tot winkels in de buurt.

Daarnaast is in het onderzoek gekeken naar het effect op winkelvoorzieningen in de omgeving.

De onderzoekers zijn van mening dat de komst van de supermarkt een verantwoorde ontwikkeling is. Het biedt bewoners die nu nog ver moeten reizen voor dagelijkse boodschappen een moderne, eigentijdse voorziening. Op een logische, centrale locatie, ondersteund door andere (maatschappelijke) wijkvoorzieningen.

Maar ervaren andere, verderaf gelegen winkels dan geen negatieve gevolgen? Uiteraard wel, dat is bij de vestiging van bijna elke winkel onvermijdelijk. Maar de onderzoekers concluderen dat die verderaf gelegen winkels niet in hun voortbestaan bedreigd worden.

Er is ook kritiek op dit onderzoek, onder meer van het bureau DTNP, dat in opdracht van de Ondernemersvereniging Eelde-Paterwolde Zakelijk de cijfers heeft bekeken. Het vindt dat de onderzoekers van het DPO te optimistisch hebben gerekend. En de nadelen voor de bestaande supermarkten in de omgeving hebben onderschat. Daarom pleit dit bureau voor een kleinere supermarkt, van bijvoorbeeld 1.200 m2 in plaats van 2.000 m2.

Terug naar boven


Zijn de huidige afstanden vanuit Ter Borch naar bestaande supermarkten acceptabel?

Vanzelfsprekend liggen er in de wijk straten dichtbij de bestaande supermarkten, maar ook verder daarvan af. Daarom hebben we hieronder met behulp van de ANWB Routeplanner op een rij gezet hoe ver mensen vanaf eiland de Vuurjuffer in de Rietwijk en vanaf het Zweerdeneiland in de Waterwijk moeten lopen, fietsen of rijden voor hun boodschappen.

Afstand tot supermarkten vanaf De Vuurjuffer in de Rietwijk
Supermarkt Auto Fiets Te voet
AH Paterswolde (gemeente Tynaarlo) 5,9 km (8 min) 5,6 km (22 min) 5,6 km (67 min)
Beoogde supermarkt Ter Borch 2,1 km (3 min) 1,5 km (6 min) 1,5 km (17 min)
In Groningen: AH Von Suttnerstraat 3,9 km (6 min) 2,4 km (9 min) 2,4 km (28 min)
In Groningen: Jumbo Overwinningsplein 5 km (10 min) 3,4 km (13 min)

3,4 km (40 min)

Afstand tot supermarkten vanaf het Zweerdeneiland in de Waterwijk
Supermarkt Auto Fiets Te voet
AH Paterswolde (gemeente Tynaarlo) 4,5 km (6 min) 4,2 km (16 min) 4,2 km (49 min)
Beoogde supermarkt Ter Borch 0,38 km (1 min) 0,36 km (1 min) 0,36 km (4 min)
In Groningen: AH Von Suttnerstraat 2,5 km (4 min) 1,8 km (7 min) 1,8 km (21 min)
In Groningen: Jumbo Overwinningsplein 3,6 km (8 min) 3,1 km (12 min)

3,1 km (36 min)

Terug naar boven


Is de te verwachten overlast van een supermarkt op de omgeving aanvaardbaar?

Denk onder meer aan toename van het verkeer, met daarbij horende parkeerplaatsen, geluid, uitlaatgassen en mogelijk gevaar voor ongevallen.

B&W zeggen toe er alles aan te doen om, zoals bij bijna alle supermarkten in ons land, een goed leefbare, veilige situatie te laten ontstaan. Alhoewel de Borchsingel de verkeersdruk technisch gezien aan kan, hebben B&W bij de komst van de supermarkt een serie maatregelen aangekondigd om de verkeersituatie zo comfortabel, overzichtelijk en veilig mogelijk te maken. Hierbij moet u denken aan de aanleg van een middenberm, speciale oversteekvoorziening, een 30 km-zone ter hoogte van de scholen en snelheid remmende drempels. 

Dit alles neemt uiteraard niet weg dat een supermarkt met parkeerplaats iets anders is dan appartementengebouwen in een parkachtige omgeving.

Terug naar boven


Waarom is de mening van de inwoners niet onderzocht door de gemeente?

Er zijn in het verzorgingsgebied van een nieuwe supermarkt (Ter Borch en daarbuiten) zowel voor- als tegenstanders. Daarnaast zijn er mensen die een kleinere supermarkt willen.

Mensen die in de naaste omgeving van de beoogde supermarkt wonen, zien de supermarkt -bij wijze van spreken- liever niet in hun voor- of achtertuin.  Daartegenover staan de inwoners die nu de auto gebruiken om bij een supermarkt te komen. Of ver moeten fietsen. Uiteraard zien veel van hen graag een supermarkt op kortere afstand.

Daarnaast zijn er mensen die hun woning of kavel in Ter Borch hebben gekocht voordat er in 2013 sprake was van een supermarkt. Maar er zijn ook 218 huishoudens die dat daarna gedaan hebben en ervan uit gaan dat niet te ver uit de buurt een supermarkt zal komen.

Daarom is de keuze voor of tegen een supermarkt voor een groot deel een belangenafweging. Welk belang weeg je als gemeentebestuur het zwaarste?

De vraag is wat bijvoorbeeld een enquête kan bijdragen aan een zorgvuldige belangenafweging. Ze roept namelijk enkele lastige vragen op, waaronder:

  1. Wie nodig je uit mee te doen aan de enquête? Ook de mensen uit andere wijken voor wie de supermarkt aantrekkelijk zou kunnen zijn? En misschien wel aangrenzende bewoners van de gemeente Groningen?  Waar leg je de grens?
  2. Welke alternatieven leg je voor? Alleen vóór of tegen een supermarkt op de beoogde plek? Of ook alternatieven, zoals op het Businesspark Ter Borch? En ook een kleine supermarkt? En wat als elk van die alternatieven bijvoorbeeld ongeveer 25% scoort? Wat is dan de conclusie?
  3. Hoe de mening meten van inwoners die nog nieuw in Ter Borch gaan komen? De meeste van hen zijn nog onbekend, maar zij hebben toch ook een belang?
  4. Hoe groot is de kans dat vooral de tegenstanders of juist de voorstanders inwoners aanmoedigen om met het onderzoek mee te doen? Hoe representatief is de uitkomst dan?

Dit zijn redenen om geen enquête te houden.

Je kunt er natuurlijk ook op wijzen dat het altijd lastig is om de mening van inwoners over grote plannen te meten. En dat je dit, wanneer je je daardoor laat af schrikken, bij dergelijke plannen  nooit meer kunt doen. Daarom vinden sommige mensen dat toch geprobeerd moet worden om de problemen op te lossen die aan een enquête kleven. Hoe moeilijk dat misschien ook is. Andere brengen hier tegenin dat een enquête vooral weer nieuwe vragen zou doen ontstaan.

Terug naar boven


Waar staan we in de procedure?

Het ontwerpbestemmingsplan en de andere ontwerpbesluiten voor de bouw van de supermarkt lagen tot en met vrijdag 3 augustus ter inzage. Hierop kon iedereen reageren met een zogeheten zienswijze voor of tegen het besluit.

Het college van B&W is deze zienswijzen nu zorgvuldig aan het bestuderen. De zienswijzen gaan vervolgens, naar verwachting eind dit jaar, met een advies van B&W naar de gemeenteraad, die dan over de komst van de supermarkt beslist. Het college zegt de reeds genomen besluiten te respecteren, tenzij de zienswijzen een nieuw licht op de zaak werpen. Wat het advies van B&W aan de gemeenteraad zal zijn, staat op dit moment nog niet vast.

Terug naar boven