Centrum Eelde blijft in ontwikkeling


Het centrum van Eelde is de afgelopen jaren flink gerenoveerd. Aan de basis hiervan ligt het centrumplan Eelde. Dit plan moest ervoor zorgen dat het centrum van Eelde aantrekkelijker wordt gemaakt om te wonen, ondernemen en recreëren. In hoeverre is het werk nu gedaan? En wat gaat er nog gebeuren? In dit artikel maken we de balans op.

Wat ging eraan vooraf?

De centrumontwikkeling in Eelde heeft een lange geschiedenis. Al in 2003 blijkt uit onderzoeken en marktanalyses dat de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte te wensen overlaat. Diverse ontwikkelaars maakten vervolgens plannen voor het centrum, maar dit leidde niet tot een verdere uitwerking.

De zakenkring EPE heeft de gemeente bij de presentatie van haar toekomstvisie in 2006 gevraagd de visie te ondersteunen. Vervolgens pakte het college van B&W de handschoen op en stelde samen met de zakenkring en ondernemers in het centrum een eerste visie voor herstructurering op. Vanaf 2009 is met een projectontwikkelaar geprobeerd een totaalplan voor het centrum van Eelde te realiseren.

Waarom een centrumplan?

Het doel van het centrumplan is om een levendig en vitaal centrumgebied te creëren. Dat betekent een centrum met een gevarieerd aanbod aan winkels, horecagelegenheden en recreatieve voorzieningen. En waar het prettig wonen is. Om dat te bereiken is een plan opgesteld voor de herontwikkeling van het centrum. Speerpunten daarin zijn het creëren van extra woonruimte, het verbeteren van de parkeervoorzieningen, het vervangen van de riolering en het scheiden van vuil- en hemelwater. Ook de leegstand in het winkelgebied en de verkeerssituatie moet worden aangepakt.

Hoe kwam het plan tot stand?

Nadat de gemeenteraad opdracht gaf om het centrumplan op te stellen, werd in 2008 een klankbordgroep opgericht die meedacht over de plannen. De gemeente vond het namelijk belangrijk om inwoners en ondernemers te betrekken bij de planvorming. In gezamenlijkheid is een bestemmingsplan en een beeldkwaliteitsplan voor het centrum van Eelde gemaakt.

De inbreng van de klankbordgroep is heel waardevol geweest, want het laat zien hoe er tegen de centrumontwikkeling wordt aangekeken. Waar behoefte aan is en waar niet. Op basis daarvan neemt de gemeente besluiten in het algemeen belang. Dat betekent ook dat gekozen oplossingen niet altijd door iedereen gedragen worden.

In december 2013 kwam er een flinke kink in de kabel toen de Raad van State een streep zette door het bestemmingsplan. De gemeente besloot toen om de realisatie van het totaalplan los te laten. In plaats daarvan werd ingezet op de herinrichting van de openbare ruimte. Daarnaast werd de voormalige garage Koops verkocht voor uitbreiding van de supermarkt en om de bouw van appartementen mogelijk te maken. Ook wil de gemeente andere initiatieven van ondernemers waar mogelijk faciliteren.

Wat is daarvan gerealiseerd?

De meeste deelprojecten zijn uitgevoerd. De Jumbo is verbouwd en uitgebreid en ook de andere ondernemers in het centrum hebben fors geïnvesteerd in hun winkelpanden. In overleg met de winkeliers is een wandelpromenade aangelegd langs de winkels. De parkeerplaats aan de Kerkhoflaan is aangepakt en de riolering en bestrating in het centrum is vervangen.

Om de parkeerdruk tijdens de bouwwerkzaamheden te verminderen is een tijdelijke parkeerplaats aangelegd op de plaats waar de appartementen zijn gepland. Ook tal van kleinere projecten zijn uitgevoerd. Zo is de straatverlichting vernieuwd en zijn er bomen, hagen en gazons aangelegd. Ook zijn er maatregelen genomen om parkeren op de stoep tegen te gaan. Daarnaast werd de verkeerssituatie in een deel van het centrum aangepast volgens het Shared Space-principe.

Wat is Shared Space?

Shared Space wil zeggen dat de verkeerssituatie zo is ingericht dat het mensen stimuleert om rekening met elkaar te houden. Alle weggebruikers zijn er gelijkwaardig. Dat betekent dat men per verkeerssituatie moet uitmaken wie er voor gaat en hoe men de weg gebruikt. Wel heeft rechts altijd voorrang. Verder zijn er weinig tot geen verkeersborden en andere sturende instrumenten zoals zebrapaden en haaientanden. De gedachte hierachter is dat gebruikers elkaar de ruimte geven en dat gemotoriseerd verkeer ‘te gast’ is.

Het gebied van de Burgemeester Strubenweg tot aan de Brouwerssteeg is grotendeels volgens deze principes ingericht. Er geldt een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur. Daarnaast zijn voor de straat en het voetpad dezelfde stenen gebruikt. Verder staan er geen obstakels die het verkeer sturen. Er is daarentegen wel bewust voor gekozen om de grens tussen het voetpad en de weg met een straatband aan te geven. Dit om te voorkomen dat automobilisten in de bocht de binnenbocht kiezen.

Een halfjaar na oplevering bleek dat automobilisten op de voetpaden parkeerden, en dat inwoners bankjes en prullenbakken mistten. Daarom zijn er paaltjes en bloembakken geplaatst om het foutparkeren tegen te gaan. Ook zijn er bankjes en prullenbakken gekomen. Strikt genomen kun je dit wegvak na deze aanpassingen niet meer ‘shared space’ noemen, maar praktische problemen vragen om praktische oplossingen. Binnenkort worden ter verduidelijking nog 30 km/u herhalingsborden geplaatst.

Is het centrum nu klaar?

De ontwikkeling van een dorpscentrum is eigenlijk nooit af. Als we kijken naar de opdracht van de gemeenteraad dan is één project nog niet uitgevoerd: de bouw van een appartementencomplex op de percelen van voormalig Garage Koops en de panden van de familie Doedens (kruising Hoofdweg/Strubenweg). Projectontwikkelaar Vastgoud wil hier appartementen realiseren.

Waarom is dit project nog niet gerealiseerd?

Begin 2016 verkocht de gemeente het perceel van de voormalige garage Koops. De achterzijde werd verkocht aan Jumbo, voor uitbreiding van de supermarkt. De voorzijde werd verkocht aan projectontwikkelaar Vastgoud, voor de bouw van een appartementengebouw. Er kon nog niet direct gestart worden met de bouw van de appartementen omdat de plannen nog niet uitgewerkt waren en er nog een bestemmingsplanprocedure doorlopen moest worden. Daarom is -in overleg met de koper- het terrein van garage Koops tijdelijk ingericht als parkeervoorziening. Op die manier kon het winkelend publiek tijdens de herinrichting van het centrum alsnog vlakbij de winkels parkeren.

Eind 2017 presenteerde Vastgoud voor het eerst zijn plannen aan omwonenden. Die hadden destijds een aantal kritiekpunten op het ontwerp. Na de presentatie bleef het lange tijd stil. De projectontwikkelaar nam uiteindelijk een nieuwe architect in de arm en presenteerde in maart van dit jaar de aangepaste plannen. De opmerkingen van omwonenden zijn daarin zoveel mogelijk verwerkt.

Voor de definitieve plannen is een voorontwerp bestemmingsplan opgesteld dat tot 19 juli ter inzage heeft gelegen. De inspraakreacties worden nu beantwoord. Daarna zal de raad voorgesteld worden het ontwerp bestemmingsplan ter inzage te leggen. Ook daar kunnen mensen nog op reageren. Daarnaast vinden op dit moment nog een aantal flora- en fauna onderzoeken plaats. De verwachting is dat het ontwerpbestemmingsplan in het voorjaar van 2020 ter vaststelling naar de raad gaat.

In hoeverre passen deze appartementen in het Beeldkwaliteitsplan dat voor het centrumgebied is vastgesteld?

De plannen zijn in lijn met de uitgangspunten zoals deze zijn beschreven het beeldkwaliteitsplan (BKP) van 2012. Wel is er een aanvullend BKP opgesteld. De belangrijkste reden daarvoor is dat in het oorspronkelijk bestemmingsplan werd uitgegaan van woningen boven winkels. In de huidige plannen komen er alleen appartementen.

Een aanvullend BKP is overigens niet ongebruikelijk. Wanneer een plan wijzigt wordt altijd gekeken hoe dat zo goed mogelijk kan worden ingepast in de omgeving en of het nog voldoet aan de geldende wettelijke eisen. En in het geval van Eelde of het recht doen aan de historische elementen in het dorpscentrum, zoals de middeleeuwse kerk.

Wat staat er nu nog te gebeuren in het centrum?

De opdracht van de raad voor de centrumontwikkeling is nagenoeg afgerond. De volgende grote klus in Eelde-Paterswolde is de aanpak van de Hoofdweg. Als de gemeenteraad instemt met de begroting van komend jaar, staat deze in 2020 op het programma.

Ook wordt de bushalte nabij het kruispunt Kosterijweg/Hoofdweg aangepakt, omdat deze door weggebruikers als onduidelijk en onveilig wordt ervaren. Dat gebeurt nadat er duidelijkheid is over de realisatie van het appartementencomplex. Dat is bepalend voor de beschikbare ruimte op die locatie. Het college van B&W heeft dit voorjaar al wel een aantal tijdelijke maatregelen genomen. Zij lieten de vluchtheuvel verwijderen en snelheidsmetingen uitvoeren.

Tot slot is een aantal plekken in het centrum nog niet ingevuld. De gemeente is echter geen eigenaar van deze gronden. Initiatieven voor invulling hiervan zullen dan ook vanuit de markt moeten komen.

Hoe kijken B&W naar het centrumplan dat onlangs werd gelanceerd door een groep ondernemers?

Een aantal ondernemers in Eelde heeft het initiatief genomen om een centrumvisie op te stellen, waarin zij ideeën presenteren voor de resterende invulling van het centrum. Het college van B&W waardeert het initiatief van de ondernemers. Het college is wel van mening dat in de plannen voorbij wordt gegaan aan bestaande afspraken met andere partijen. Zo is met projectontwikkelaar Vastgoud afgesproken dat hij appartementen mag bouwen op de voorzijde van de voormalige garage Koops. Op die locatie ligt nu een tijdelijk parkeerterrein. Het college wil niet in bestaande afspraken treden. De ondernemers hebben ook ideeën over invulling van enkele andere locaties waar nog geen plannen voor zijn, bijvoorbeeld de percelen naast de Hema en tussen café Dames Boelens en de Primera. Daarover gaan B&W graag met hen in gesprek. Ook hier geldt dat de gemeente geen eigenaar is. Een particuliere partij zal dus met een initiatief moeten komen.