Cultureel erfgoed, monumenten in de gemeente Tynaarlo

12/08/2010

Het culturele erfgoed speelt een belangrijke rol in de gemeente Tynaarlo. In het culturele erfgoed is de historie zichtbaar en voelbaar en het vormt een fundament voor verdere ontwikkeling en ontplooiing van de omgeving. In de gloednieuwe atlas Tynaarlo, een erfgoedatlas, een gemeente in kaart en beeld is veel, heel veel van het erfgoed opgenomen. De atlas is verkrijgbaar in de boekhandel.

Open Monumentendag
Ieder jaar vindt in het tweede weekend van september de Open Monumentendag plaats. Veel vrijwilligers zetten zich in om het mogelijk te maken dat iedereen monumenten kan bezoeken. Het Comité Open Monumentendag Tynaarlo organiseert aan de hand van het landelijke thema allerlei activiteiten in de gemeente. Hun doel is het erfgoed en de cultuurhistorie waarop zij trots zijn onder de aandacht van medeburgers en belangstellenden te brengen. Tot nu toe lag de nadruk op de drie grotere dorpen, het comité wil echter ook graag de kleine dorpen en de gebieden erbij betrekken. Daarom roept zij enthousiaste mensen op zich aan te melden zodat ook het cultuurhistorisch erfgoed van de kleine dorpen en gebieden voor het voetlicht gebracht worden op de Open Monumentendag!

Dit jaar is het thema ‘De smaak van de 19e eeuw'. Op 11 september spelen de monumenten een hoofdrol in een gevarieerd programma over de smaak van de 19e eeuw in de gemeente Tynaarlo. De officiële start is om 10.00 uur waarbij van de 3 kerken die deelnemen de klokken gelijktijdig zullen worden geluid. Klik hier voor het programma

Kerken
De dorpen Eelde, Vries en Zuidlaren hebben alle drie een oude Romaanse kerk met toren. De kerk van Vries is waarschijnlijk (samen met die van Anloo) de oudste van Drenthe en stamt (deels) uit de elfde eeuw.

Molens
In de gemeente staat een aantal molens, die nog regelmatig hun wieken laten draaien: Molenmuseum "De Wachter" in Zuidlaren, een koren- en oliemolen uit 1851, heeft vier gerestaureerde stoommachines en een kolengestookte stoomketel. In De Groeve bevindt zich poldermolen "De Boezemvriend" en in Oudemolen korenmolen "De Zwaluw", een achtkantige bovenkruier. In Zeijen aan de Oosterweg staat een paaltjasker, één van de oudste bekende molentypes, gebruikt om drassig land toegankelijk te maken voor de turfwinning.

Molenmuseum "De Wachter" in Zuidlaren
Havenstraat 36, 9471 AM Zuidlaren
tel. 050-4090308/4094501
Openingstijden:
mei t/m september iedere woensdag 13.30-16.30 uur en zaterdag 10.00-16.30 uur.
Voor groepen kunt u contact opnemen met dhr J. Hovius, tel. 050-4094501.
De Wachter  heeft een website: http://www.dewachter.nl/

Poldermolen "de Boezemvriend" in De Groeve
Voor bezichtiging kunt u contact opnemen met de heer J.H. Bergman, tel. 0598-3978810.

Korenmolen "De Zwaluw" in Oudemolen
Voor bezichtiging kunt u contact opnemen met de heer N. van Guldener tel. 050-5032999.
De Zwaluw heeft een website: www.oudemolendezwaluw.nl

Boerderijen
Het van oorsprong agrarische karakter van de omgeving van Vries blijkt uit de oude boerderijen waarvan er vele nog met riet gedekt zijn. Ook in Zeegse, Oudemolen, Taarlo, Zeijen en Bunne staan boerderijen die rieten daken hebben.
 
Landgoederen
In de landgoederengordel van Eelde/Paterswolde is de rijkdom van de Groninger elite in de 18e en 19e eeuw nog voelbaar. Naast veel bos en parkachtige aanleg staan hier Huize De Duinen, Lemferdinge, Vennebroek en Huize Welgelegen, ook wel Villa Friescheveen in het noordelijke deel. Vosbergen, Oosterbroek en Hooghullen liggen zuidelijker. Door en langs deze landgoederen loopt een bewegwijzerde wandelroute.

Beschermde dorpsgezichten
Naast de eerder genoemde landgoederengordel zijn de dorpskernen van Zuidlaren en Vries  beschermd dorpsgezicht. De vierde is het terrein van Dennenoord. Binnen de grenzen van de beschermde dorpsgezichten staan monumenten maar ook gebouwen die niet het predikaat monument hebben. Bij beschermde dorpsgezichten gaat het niet alleen de bebouwing, maar om de complete stedenbouwkundige structuur. Hieronder valt dus ook de onbebouwde ruimte en inrichting ervan, bijvoorbeeld straatlantaarns, brinken, bestrating en beplanting. Het gaat bij de bescherming om de karakteristieken van het dorp die de waarde bepalen. Dat wil niet zeggen dat er niets mag veranderen. Bij veranderingen wordt met name gekeken of de karakteristieke waarde gehandhaafd blijft. De bescherming van dorpsgezichten is geregeld met een speciaal bestemmingsplan. Een beschermend bestemmingsplan is veel gedetailleerder dan een "normaal" bestemmingsplan en bovendien gelden er aparte regels.

Archeologie
In Eelde bevindt zich archeologisch rijksmonument "de Waterburcht". In de grond bevinden zich de resten van een 13de-eeuws kasteel en een havezate uit 17de en 18de eeuw. De contouren daarvan zijn zichtbaar gemaakt. In Midlaren, Schuilingsoord, Zeijen en Tynaarlo zijn overblijfselen uit de prehistorie te vinden, zoals grafheuvels en hunebedden. Yde is bekend van het 100 jaar geleden gevonden veenlijkje. Er was zelfs landelijke belangstelling toen er een reconstructie werd gemaakt van het "meisje van Yde". Nu zijn beide te bekijken in het Drents museum te Assen. Onder Archeologie en vondsten vindt u nog meer informatie.
 
In de bijlage vindt u een overzicht van alle gebouwde provinciale en rijksmonumenten in de gemeente Tynaarlo.

Meer informatie
Voor meer informatie over het culturele erfgoed en monumentenzorg kunt u contact opnemen met mevrouw J. Bosma, bereikbaar via nummer (0592) 266662, e-mail: j.bosma-heun@tynaarlo.nl

Terug naar vorige pagina